Nội dung chính
Công nghệ thông tin và kinh tế số – Trụ cột việc làm mới
Đến năm 2030, ngành công nghệ thông tin có thể cần tới ba triệu lao động, gấp gần ba lần so với hiện nay. Việt Nam đặt mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP vào năm 2030, đòi hỏi mọi lĩnh vực – từ ngân hàng, sản xuất, y tế tới dịch vụ công – phải vận hành dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Điều này tạo ra một làn sóng nhu cầu nhân lực công nghệ cao, khiến người có tay nghề trong lĩnh vực IT dễ dàng tìm được việc làm hơn.
Những vị trí khó tuyển như lập trình viên, chuyên gia an ninh mạng, kỹ sư dữ liệu, chuyên viên AI, kỹ sư điện toán đám mây… sẽ trở thành “điểm nóng” của thị trường lao động. Theo ManpowerGroup, tình trạng thiếu nhân tài trong công nghệ thông tin đã trở thành một đặc điểm cố hữu, buộc doanh nghiệp đầu tư mạnh vào đào tạo nội bộ và phát triển nguồn nhân lực dài hạn.
Xu hướng “số hóa toàn diện” còn tạo ra các nghề mới: vận hành mô hình ngôn ngữ lớn, thiết kế trải nghiệm người dùng, phân tích dữ liệu hành vi khách hàng, quản trị nền tảng thương mại đa kênh. Người lao động có khả năng phân tích dữ liệu, tư duy logic và ngoại ngữ tốt sẽ có lợi thế đặc biệt.
Logistics, năng lượng tái tạo và việc làm xanh – Động lực từ chuyển đổi mô hình tăng trưởng
Logistics là “mạch máu” của nền kinh tế trong thời kỳ hội nhập sâu rộng. Dự báo đến 2030, ngành logistics có thể cần thêm hơn hai triệu lao động, bao gồm các vị trí như điều phối vận tải, quản trị kho thông minh, nhân viên giao nhận quốc tế và chuyên viên phân tích chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, phần lớn nhân lực hiện nay chuyển từ các ngành khác, chưa được đào tạo chuyên sâu.
Song song đó, chuyển đổi xanh và cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đang thúc đẩy năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối). Các chuyên gia dự báo Việt Nam sẽ tạo ra hàng trăm nghìn việc làm xanh tới 2030, bao gồm kỹ sư năng lượng, kỹ thuật viên lắp đặt – vận hành, chuyên gia ESG và chuyên viên đánh giá tác động môi trường.
“Kỹ năng xanh” – quản lý rủi ro môi trường, tiêu chuẩn bền vững, tuần hoàn tài nguyên – sẽ trở thành tiêu chí bắt buộc trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là các doanh nghiệp hướng xuất khẩu.
Y tế, chăm sóc sức khỏe và du lịch – Nhu cầu bền vững trong xã hội già hoá
Dân số Việt Nam dự báo sẽ có gần 18 triệu người trên 60 tuổi vào năm 2030. Điều này kéo theo nhu cầu mở rộng mạnh mẽ trong lĩnh vực y tế và chăm sóc người cao tuổi. Các vị trí thiếu hụt nghiêm trọng bao gồm kỹ thuật viên xét nghiệm, kỹ thuật viên vật lý trị liệu, chuyên gia dinh dưỡng, nhân viên chăm sóc người cao tuổi và chuyên gia sức khỏe tâm thần.
Model “kinh tế bạc” như viện dưỡng lão, dịch vụ chăm sóc tại nhà và công nghệ hỗ trợ sức khỏe thông minh đang tạo ra những công việc khó bị thay thế bởi máy móc, nhờ tính nhân văn và yêu cầu hiểu biết sâu sắc về tâm lý con người.
Trong khi đó, du lịch – ngành đã phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch – đặt mục tiêu đón hơn 50 triệu khách quốc tế và tạo 10,5 triệu việc làm vào năm 2030. Các nghề hot gồm hướng dẫn viên, quản lý khách sạn‑resort, tổ chức sự kiện, quản trị điểm đến, marketing du lịch số và phát triển sản phẩm du lịch. Du lịch xanh, du lịch trải nghiệm và du lịch sức khỏe đang mở ra các nhóm nghề mới, đòi hỏi kiến thức môi trường và kỹ năng truyền thông xanh.
Thị trường lao động 2026‑2030: Yêu cầu kỹ năng mới
Thị trường không chỉ “cần người” mà còn “cần đúng người”. Khoảng 60% lao động trẻ Việt Nam hiện chưa đáp ứng đủ kỹ năng số, kỹ năng mềm và tư duy giải quyết vấn đề cho các ngành nghề của tương lai. Do đó, tuyển dụng đang chuyển từ tiêu chí bằng cấp sang tiêu chí kỹ năng thực tiễn.
Để thích nghi, người lao động cần:
- Học tập suốt đời: cập nhật công nghệ mới (AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây).
- Rèn luyện kỹ năng mềm: giao tiếp, quản lý thời gian, làm việc nhóm, tự chủ.
- Thành thạo ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, để mở rộng cơ hội việc làm trong môi trường FDI và thị trường quốc tế.
Những ngành như thương mại điện tử, marketing số, phát triển nội dung số và bán hàng đa kênh vẫn duy trì nhu cầu lớn, nhưng đòi hỏi người lao động chủ động học hỏi và linh hoạt giữa các nền tảng.
