Nội dung chính
Trump đã công khai yêu cầu Mỹ phải sở hữu Greenland vì lợi ích an ninh quốc gia. Tuy nhiên, người dân Greenland và chính phủ Đan Mạch đều kiên quyết phản đối, khiến tương lai của hòn đảo lớn nhất thế giới trở nên vô cùng bất định.
1. Bối cảnh: Trump tái khởi động kế hoạch sáp nhập Greenland
Vào ngày 22/12, Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng “chúng tôi cần Greenland vì an ninh quốc gia, không phải vì khoáng sản” và đồng thời bổ nhiệm Thống đốc Louisiana Jeff Landry làm đặc phái viên về Greenland. Đây là động thái mạnh mẽ nhất của Trump trong việc đưa hòn đảo tự trị của Đan Mạch vào khu vực ảnh hưởng của Hoa Kỳ – một đề xuất mà ông đã đề cập lần đầu vào đầu nhiệm kỳ nhưng đã bị lùi lại trong năm qua.
2. Phản ứng mạnh mẽ từ Greenland và Đan Mạch
Ngay sau thông báo, Thủ hiến Greenland Jens‑Frederik Nielsen và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã lên tiếng phản đối quyết liệt, nhấn mạnh rằng Greenland là quyền tự quyết của người dân địa phương và không có bất kỳ quốc gia nào có thể chi phối.
Vivian Motzfeldt, lãnh đạo cơ quan ngoại giao Greenland, cho biết: “Không có gì thay đổi ở Greenland. Tương lai của chúng tôi do người dân Greenland quyết định. Chúng tôi không phải người Đan Mạch, không phải người Mỹ và không mong muốn trở thành như vậy. Chúng tôi là người Inuit Kalaallit, chúng tôi là người dân Greenland”.
3. Quan điểm chuyên gia: Rủi ro địa chính trị và an ninh
Christopher Chivvis, nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế (CEIP), cảnh báo: “Nếu mọi việc diễn biến theo chiều hướng này, thế giới sẽ coi đó là khởi đầu của một thời đại mới, khi Mỹ không còn chỉ ủng hộ mà còn tích cực thay đổi chuẩn mực về chủ quyền lãnh thổ”.
Theo Marc Jacobsen, phó giáo sư Học viện Quốc phòng Hoàng gia Đan Mạch, việc bổ nhiệm Landry và nhà đầu tư Thomas Dans vào các vị trí chiến lược ở Bắc Cực là dấu hiệu cho thấy Washington muốn củng cố ảnh hưởng tại khu vực, nhưng lại có thể gây phản tác dụng khi người dân Greenland ngày càng coi Mỹ là đối thủ.
4. Lợi ích kinh tế và chiến lược an ninh của Greenland
Greenland sở hữu trữ lượng khoáng sản phong phú: kẽm, lithium, graphite, niken và đồng – những nguyên liệu then chốt cho công nghệ xanh và điện tử. Dù vậy, Trump đã tránh đề cập đến tiềm năng kinh tế, thay vào đó nhấn mạnh mối đe dọa từ tàu Nga và Trung Quốc hiện diện quanh bờ biển hòn đảo.
Trong một chuyến thăm tới Căn cứ Không gian Pituffik, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã chỉ trích Đan Mạch vì không ưu tiên an ninh của Greenland, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của hòn đảo trong việc giám sát hoạt động của các cường quốc khác.
5. Các kịch bản tương lai và khả năng phản kháng của châu Âu
Châu Âu, đặc biệt là Pháp và Thụy Điển, đã tái khẳng định chủ quyền lãnh thổ của Greenland và cảnh báo rằng bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ đều sẽ gặp phải sự phản kháng mạnh mẽ, bao gồm việc triển khai các cơ quan an ninh EU để giám sát hoạt động của Washington.
Jacobsen cho rằng Đan Mạch vẫn còn thời gian để ngăn chặn tham vọng của Trump bằng cách thương thảo một thỏa thuận quốc phòng mới giữa ba bên – Mỹ, Greenland và Đan Mạch – nhằm đáp ứng các yêu cầu an ninh mà không làm mất đi tính tự chủ của Greenland.
Trong khi đó, một số nhà phân tích cho rằng nếu châu Âu tăng cường phản kháng, chi phí cho các quốc gia thành viên như Tây Ban Nha và Italy sẽ tăng lên, dẫn đến áp lực nội bộ trong Liên minh.
Cuối cùng, dù có những lời hứa về “cơ hội kinh tế” và “an ninh chiến lược” từ phía Washington, phần lớn người dân Greenland vẫn phản đối việc sáp nhập, cho rằng họ sẽ không chịu sự kiểm soát hay sở hữu của bất kỳ quốc gia nào khác.
Vũ Hoàng (Theo Hill, AFP, Reuters)
