Nội dung chính
Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế: Tác động sâu rộng lên hợp tác toàn cầu
Vào ngày 7/1, Tổng thống Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp đình chỉ sự ủng hộ của Hoa Kỳ đối với 66 tổ chức, cơ quan và ủy ban quốc tế, trong đó có hơn 30 cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc. Quyết định này đánh dấu một bước ngoặt mạnh mẽ trong chính sách đa phương của Mỹ, khi chính quyền Trump quyết định “chỉ hợp tác khi đáp ứng điều kiện của Washington”.
Mục tiêu và lý do của chính quyền Trump
Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng các thể chế này “trùng lặp, quản lý kém, lãng phí và bị chi phối bởi các nhóm có lợi ích ngược lại với lợi ích quốc gia”. Theo quan điểm này, Mỹ sẽ chỉ tài trợ cho những tổ chức phù hợp với chương trình nghị sự của Trump và cắt bỏ những hoạt động không mang lại lợi ích trực tiếp cho đất nước.
Các tổ chức bị ảnh hưởng
Danh sách rút lui bao gồm:
- Cơ quan Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) và Quỹ Dân số.
- UN Women – cơ quan thúc đẩy bình đẳng giới.
- Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc.
- Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD).
- Diễn đàn Năng lượng Quốc tế (IEA) và Diễn đàn Chống Khủng bố Toàn cầu.
- Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) – nền tảng pháp lý cho Hiệp định Paris.
- Ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu và nhiều ủy ban chuyên môn khác.
Hệ quả kinh tế và chính trị
Việc rút lui sẽ tạo ra những tác động đáng kể:
- Giảm nguồn tài trợ cho UN: Hoa Kỳ là nhà tài trợ lớn nhất, đóng góp khoảng 22% ngân sách thường xuyên của UN. Tuy nhiên, theo phát ngôn viên Stephane Dujarric, Mỹ chưa thanh toán bất kỳ khoản nào trong năm tài chính vừa qua và hiện nợ khoảng 1,5 tỷ USD.
- Gián đoạn các dự án đa phương: Nhiều tổ chức phi chính phủ đã phải đóng cửa dự án vì mất nguồn vốn từ Mỹ, ảnh hưởng tới các chương trình y tế, giáo dục và bảo vệ môi trường.
- Giảm ảnh hưởng chiến lược của Washington: Các nhà phân tích như Daniel Forti (International Crisis Group) cảnh báo rằng “cách tiếp cận ‘của tôi hoặc không có gì’ sẽ làm suy giảm vị thế của Mỹ trong hệ thống đa phương”.
- Rủi ro cho doanh nghiệp Mỹ: David Widawsky (World Resources Institute) nhấn mạnh rằng các công ty Mỹ có thể mất lợi thế cạnh tranh khi các quốc gia khác nắm bắt cơ hội trong nền kinh tế năng lượng sạch.
Phản hồi quốc tế và triển vọng
Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đã bày tỏ tiếc nuối, nhấn mạnh rằng khoản tài trợ của Mỹ là “nghĩa vụ bắt buộc” để duy trì hoạt động của các cơ quan UN. Bên cạnh đó, các đồng minh châu Âu và các tổ chức phi chính phủ kêu gọi Washington xem xét lại quyết định, đồng thời đề xuất các cơ chế tài chính thay thế để tránh gián đoạn các chương trình nhân đạo.
Trong khi một số quan chức Mỹ cho rằng việc tập trung nguồn lực vào các sáng kiến tiêu chuẩn quốc tế do Mỹ dẫn đầu (như Liên minh Viễn thông Quốc tế, Tổ chức Hàng hải Quốc tế) sẽ tăng cường vị thế chiến lược, các nhà phân tích vẫn lo ngại rằng việc rút lui đồng loạt sẽ làm giảm khả năng phối hợp toàn cầu trong các vấn đề cấp bách như biến đổi khí hậu, an ninh lương thực và phòng chống khủng bố.
Kết luận
Việc Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế không chỉ là một quyết định tài chính mà còn là một tuyên bố chính trị mạnh mẽ về cách tiếp cận đa phương. Trong ngắn hạn, các tổ chức bị ảnh hưởng sẽ phải đối mặt với thiếu hụt ngân sách và giảm khả năng thực hiện dự án. Trong dài hạn, quyết định này có thể làm suy giảm ảnh hưởng của Washington trên trường quốc tế, đồng thời tạo ra khoảng trống cho các cường quốc khác lấp đầy vai trò lãnh đạo trong các vấn đề toàn cầu.
Bạn nghĩ gì về xu hướng “độc lập” của Mỹ trong quan hệ đa phương? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi chúng tôi để cập nhật những phân tích sâu hơn.
