Nội dung chính
Thị trường lao động siêu đô thị TP.HCM đang đối mặt với nghịch lý “vừa thừa, vừa thiếu” – một thách thức lớn cho sự phát triển bền vững.
Thực trạng “vừa thừa, vừa thiếu” lực lượng lao động tại TP.HCM
Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, TP.HCM trở thành siêu đô thị gần 14 triệu dân. Trong 10 tháng đầu năm 2025, thành phố ghi nhận hơn 140.000 lượt người tìm việc và hơn 250.000 vị trí tuyển dụng. Tuy nhiên, số liệu này ẩn chứa một thực trạng đáng lo ngại: lực lượng lao động phổ thông dư thừa, trong khi nguồn nhân lực kỹ thuật cao lại khan hiếm.
Dự báo 2025‑2030, TP.HCM sẽ cần từ 800.000 đến hơn 1 triệu lao động mới, trong đó 70% thuộc ngành dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao. Nếu không có chiến lược đào tạo phù hợp, khoảng trống kỹ năng sẽ ngày càng sâu rộng.
 |
Nguyên nhân và thách thức
Theo TS Phạm Anh Thắng (Phó Chánh Văn phòng Bộ Nội vụ), tỷ lệ người tham gia lao động mới hàng năm đã giảm mạnh: từ 1,1 triệu người 15 năm trước xuống còn 575.000 người vào năm 2024 và dự kiến chỉ 500.000 người trong quý III/2025. Khi cần tạo 1,6 triệu việc làm mới mỗi năm, thực tế chỉ đáp ứng được khoảng 600.000 việc, dẫn đến nguy cơ “chưa giàu đã già”.
Giải pháp gắn kết nhà trường – doanh nghiệp
Những chuyên gia đồng thuận: chỉ có sự hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường, doanh nghiệp và Nhà nước mới thu hẹp được khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn.
Mô hình thực tập thực tế
Trường Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM cho phép sinh viên ngành hàng không, hàng hải và đường sắt tốc độ cao thực tập 3‑6 tháng tại doanh nghiệp, nhận lương lên tới 15 triệu đồng/tháng. Nhờ đó, sinh viên đã có khả năng thích ứng ngay sau khi tốt nghiệp.
“Bức tường vinh danh” và hỗ trợ doanh nghiệp
Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM xây dựng “bức tường vinh danh” ghi nhận các doanh nghiệp đồng hành, một số doanh nghiệp còn tài trợ ký túc xá miễn phí cho sinh viên hơn 10 năm. Đây là minh chứng cho việc doanh nghiệp không chỉ là người tuyển dụng mà còn là người đồng sáng tạo chương trình đào tạo.
Đào tạo trong kỷ nguyên số: Linh hoạt và thích ứng
Đa ngành, tăng thời lượng thực hành
Đại học Quốc gia TP.HCM chuyển sang đào tạo đa ngành, tăng 50% thời lượng thực hành, đồng thời nhấn mạnh năng lực số và ngoại ngữ để đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghệ cao.
Thị trường gig và tuyển dụng linh hoạt
Theo bà Trần Kim Trang (Giám đốc Kinh doanh Việc Làm Tốt), doanh nghiệp hiện nay ưu tiên tuyển dụng “phù hợp” – đúng thời điểm, đúng vị trí – hơn là chỉ tìm người “giỏi”. Nền kinh tế gig đang bùng nổ, người lao động muốn tự do chọn ca làm và địa điểm làm việc.
AI và công nghệ trong tuyển dụng
Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu hành vi và chatbot rút ngắn thời gian và chi phí tuyển dụng. Doanh nghiệp ngày càng ít hỏi “bạn có bằng cấp gì” mà tập trung vào “bạn làm được gì”, “khả năng học hỏi nhanh” và “kỹ năng giao tiếp, công nghệ”.
Chiến lược ba trụ cột: Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp
Để giải quyết bài toán nguồn nhân lực, cần một chiến lược tổng thể:
- Nhà nước: hoàn thiện thể chế, tạo cơ chế hợp tác đặt hàng và đồng kiến tạo.
- Nhà trường: đổi mới chương trình, tăng cường thực hành, phát triển kỹ năng mềm và năng lực số.
- Doanh nghiệp: tham gia sâu vào quá trình đào tạo, xem đây là khoản đầu tư chiến lược cho tương lai.
Khi ba trụ cột “siết chặt tay nhau” một cách thực chất, chúng ta sẽ tạo ra một thế hệ lao động vừa giỏi chuyên môn, vừa linh hoạt thích ứng – nền tảng cho sự phát triển bền vững của siêu đô thị TP.HCM và toàn quốc.
Bạn có ý kiến gì về mô hình hợp tác ba bên? Hãy chia sẻ quan điểm của mình trong phần bình luận và theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm các giải pháp nhân lực tiên tiến.
