Nội dung chính
FIP Vũng Tàu đang mở đường cho bột cá Việt Nam đạt “nhãn xanh” quốc tế nhờ mô hình hợp tác công‑tư (PPP)
Sau hơn một thập kỷ phát triển, dự án Cải thiện nghề lưới kéo Bà Rịa – Vũng Tàu (FIP Vũng Tàu) đã giúp “xanh hóa” toàn bộ chuỗi cung ứng lưới kéo, hướng tới cung cấp 25.000 tấn nguyên liệu bền vững vào năm 2025 và tạo tiền đề cho bột cá Việt Nam tham gia thị trường toàn cầu có trách nhiệm.
Mô hình PPP và cấu trúc tài chính
FIP Vũng Tàu, khởi xướng năm 2015 bởi Chi hội Chế biến Bột cá và Dầu cá tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (nay thuộc Hội Thủy sản TPHCM), được triển khai chính thức từ 2020 và dự kiến kéo dài đến 2035. Dự án dựa trên mô hình hợp tác công‑tư (PPP) với tổng kinh phí 610.000 USD cho giai đoạn 2025‑2035.
Cụ thể, cộng đồng doanh nghiệp đóng góp 470.000 USD, các chương trình nhà nước hỗ trợ 102.000 USD cho công tác quản lý IUU và hạ tầng cảng, còn 38.000 USD còn lại được các tàu cá tham gia đầu tư nâng cấp thiết bị, đảm bảo an toàn và tuân thủ quy định.
Quy trình giám sát và vai trò các bên liên quan
Ông Nguyễn Thành Lộc, Chủ tịch Hội Thủy sản TPHCM, nhấn mạnh mục tiêu của dự án: khai thác lưới kéo theo tiêu chuẩn bền vững, tuân thủ quy định chống khai thác IUU, Bộ quy tắc nghề cá có trách nhiệm của FAO và bảo vệ các loài hoang dã quý hiếm. Các cơ quan thực hiện bao gồm:
- Cục Thủy sản và Kiểm ngư: điều phối, hướng dẫn thực hiện quy định.
- Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các chi cục, cảng cá: quản lý IUU, truy xuất nguồn gốc và tuyên truyền cho ngư dân.
- Hội Thủy sản TPHCM: kết nối doanh nghiệp với ngư dân, giám sát nhật ký khai thác, hành trình tàu và thủ tục cập cảng.
- Phân viện Hải sản phía Nam: hỗ trợ nghiên cứu và tập huấn kỹ thuật.
Kết quả 2025 và các chứng nhận quốc tế
Theo báo cáo ngày 12/1, dự án đặt mục tiêu dài hạn 120.000 tấn cá nguyên liệu bền vững mỗi năm. Năm 2025, sản lượng kiểm soát đạt 25.000 tấn, đánh dấu bước đầu hình thành chuỗi lưới kéo bền vững.
Trong năm 2025, một số doanh nghiệp đã nhận được chứng nhận quốc tế:
- Công ty TNHH Phúc Lộc Vũng Tàu: chứng nhận MarinTrust cho chương trình cải tiến nguồn cung ứng.
- Nutreco International Việt Nam và C.P Việt Nam: chứng nhận ASC cho thức ăn thủy sản sử dụng nguyên liệu bền vững từ FIP Vũng Tàu.
Kế hoạch mở rộng từ 2026
Từ năm 2026, FIP Vũng Tàu sẽ mở rộng quy mô và phạm vi, hướng tới trở thành sản phẩm nhãn xanh được quốc tế công nhận. Dự án dự kiến tăng số doanh nghiệp đạt chứng nhận MarinTrust IP, mở rộng liên kết quản lý sang các tỉnh phía Nam và siết chặt giám sát số lượng tàu cá tham gia.
Bài học và triển vọng cho ngành thủy sản Việt Nam
Ông Đinh Xuân Lập, Phó Giám đốc ICAFIS, khẳng định mô hình PPP là định hướng lớn của Chính phủ để huy động nguồn lực xã hội và phát huy vai trò doanh nghiệp trong phát triển bền vững. FIP Vũng Tàu là minh chứng rõ nét cho khả năng nhân rộng mô hình này không chỉ trong ngành thủy sản mà còn trong các ngành hàng khác.
Với nền tảng hợp tác chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng ngư dân, FIP Vũng Tàu đang dần khẳng định vị thế của bột cá Việt trên bản đồ chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.
